Лихнид, денешниот Охрид својот најголем подем го доживеал во доцнохеленистичкиот и раноцарскиот период. Во тие древни времиња, кога Рим царувал со светот, над Лихнид владеел pax Romana - мир што не бил тишина, туку здив на живот. Луѓето во него биле слободни и бил далеку од тропотот на легиите, но на самиот пат Виа Егнатија, артеријата што го сврзувала Истокот и Западот, по која минувале трговци со свила, мудреци со книги, поети со стихови, и секој од нив оставал по еден збор, по една мисла, по една светлина. Богатството и врските со цивилизираниот свет овозможиле раскошност на духовниот живот и воопшто повисоко ниво на комуникација со возвишените вредности. Во градскиот лихнидски театар, издлабен во ридот како отворено срце, се гледале комедии, трагедии, музички изведби и разни претстави во изведба на домашни или артистички дружини однадвор. Во близина на театарот, кај денешната Горна Порта бил Форумот (плоштадот) каде што плебсот се собирал и расправал за настаните во градот и Царството, а најверојатно јужно од театарот се простирал Гимназионот, каде што младите од Лихнид и цела Дасаретија се натпреварувале во разни спортски вештини. Уживајќи ги благодетите на таканаречениот „римски мир“, побогатите слоеви граѓани на Лихнид ги прифаќале модните трендови и се вклопувале во римскиот начин на живеење. Многу од нив заземале важни функции во градската управа и во советот на Дасаретија кој бил сместен во Лихнид. Повеќе натписи укажуваат на престижот кон кој се стремеле богатите лихниѓани натпреварувајќи се да покажат моќ, но и да направат добри дела. Еден од натписите зборува за Марк Аврелиј Д... кој бил „одличен дукенариј“, а на својот роден град му подарил некоја голема градба. Можеби токму тој го прилагодил театарот во арена за борба на гладијатори, во чии мегдани со дивите ѕверови уживале Лихниѓаните и другите жители на Царството.  Во цела Дасаретија  бил славен и Демокрит, исклучителен познавач на граматичката вештина, а и дасаретот Вителиј „мудар и сестрано уметнички надарен“, кој бил особено познат и величан во Солун, каде што веројатно некое време создавал и живеел. 

Во времето на залезот на античката паганска цивилизација и издигнувањето на христијанската философија на живеење, на платото на високиот рид, денес познат како Плаошник, светото место каде што храмот со статуите на паганските богови Дионис, Арес и Херакле ќе биде заменет со величенствени христијански базилики, старите натписи замолчеле, но нивните камења биле вградени во ѕидовите на новиот свет. Токму тоа се случило и со статуите кои ги поставиле Дасаретите за својот сограѓанин. Две статуи, велат натписите, стоеле во негова чест, можеби и повеќе, распрснати низ времето како сведоштво за човек кој се одликувал со знаење и доблести, човек што му припаѓал на Лихнид и на вечноста. Тој прославен лихнидски граѓанин бил Аврелиј Кратет, син на Птолемај. Толку бил прочуен по своето образование што неговата слава стигнала и до далечната Атина, та и Атињаните му поставиле статуа во Асклепејонот на Акропол.

Дали своето исклучително образование, освен во лихнидскиот Гимназион, го стекнал и во Атина? Можеби затоа, таму, меѓу мермерот и сонцето на Хелада, името на еден Лихниѓанец блескало со вечна почит. Тој толку се истакнувал со својата ученост и сите доблести што и Дасаретите и градот на Лихниѓаните решиле да подигнат статуи во негова чест - πάσης ἀρετῆς ἕνεκεν. Таму, на тој камен, запишана е не само славата на еден човек, туку и духот на Лихнид - град што раѓал умови кои ги премостувале световите.

                                                                                                                   Калина Кузман Додевска