Надгробен натпис на Аврелиј Виталис и Аврелија Македонија од Виминациј

Споменик InscSerbia5
Уредник
Мирослава Мирковиќ
Тип на споменик
блок
Материјал
мермер
Место на наоѓање
Костолац
Виден во
Се наоѓал во гимназијата во Пожаревац, подоцна е изгубен
Потекло
Виминациј
Димензии
вис. 59 см, шир. 109 см, деб. 85 см
Институција и инвентарен број
-
No -
Опис на пишувањето
Димензии на буквите
вис. см
Опис на споменикот
Натписно поле во обликувана рамка.
Натписно поле
вис. см, шир. см
Декорација
Лево и десно од натписот се наоѓаат две голи крилести фигури кои во левите раце држат факли, а во десните венци (?) (в. Мирковиќ, IMS 2 ad loc.). Се смета дека фигурите ги претставуваат гениите на покојникот – или, можеби, дајмони во платоновска смисла. Нивните факли веројатно може да се доведат во врска со нивна функција како водачи на душата.
Аудио
Натпис
Тип на натпис
надгробен натпис – во проза
Датирање
II–III в. н.е.
Критериуми за датирање
форма на буквите
Слики
copy_r_1 copy_r_2
Текст

Рrose la
D(is) M(anibus)
Aur(elius) Vitalis veter(anus) ex
mensore tritici
leg(ionis) VII Cl(audiae) et Aurel(ia) Macedonia coniux
5memoria(m) vivi fabrikabimus (sic!)
et quod nescientes
accepimus inviti redidimus.
Ταῦτα.

DM
AVRVITALISVETEREX
MENSORETRITICI
LEGVIICLETAVRELMACEDONIACONIVX
5MEMORIAVIVIFABRIKABIMVS
ETQVODNESCIENTES
ACCEPIMVSINVITIREDIDIMVS
ΤΑΥΤΑ
Текст
На божествените сенки.
Аврелиј Виталис, ветеран, поранешен мерач на жито во Седмата Клавдиева легија, и Аврелија Македонија, негова сопруга. Живи го направивме овој споменик. И она што го примивме, без да сме свесни, го враќаме, без да сакаме. Тоа е!.
Dis Manibus Aurelius Vitalis veteranus ex mensore tritici legionis VII Claudiae et Aurelia Macedonia coniux memoriam vivi fabrikabimus sic! et quod nescientes accepimus inviti redidimus. Ταῦτα.

tag: ab
⤦ n: 1

tag: lb
Dis Manibus

type: divine
tag: persName
Dis

tag: expan
D

tag: abbr
is

tag: ex
Manibus

tag: expan
M

tag: abbr
anibus

tag: ex
⤦ n: 2

tag: lb
Aurelius Vitalis

type: attested
nymRef: Aurelius Vitalis
tag: persName
Aurelius

nymRef: Aurelius
tag: name
Vitalis

nymRef: Vitalis
tag: name
veteranus

lemma: veteranus
tag: w
ex

tag: w
⤦ n: 3

tag: lb
mensore

lemma: mensor
tag: w
tritici

lemma: triticum
tag: w
⤦ n: 4

tag: lb
legionis VII Claudiae

tag: orgName
legionis

tag: expan
leg

tag: abbr
ionis

tag: ex
VII

value: 7
tag: num
Claudiae

tag: expan
Cl

tag: abbr
audiae

tag: ex
et

tag: w
Aurelia Macedonia

type: attested
nymRef: Aurelia Macedonia
tag: persName
Aurelia

nymRef: Aurelia
tag: name
Macedonia

nymRef: Macedonia
tag: name
coniux

lemma: coniux
tag: w
⤦ n: 5

tag: lb
memoriam

lemma: memoria
tag: w
vivi

lemma: vivus
tag: w
fabrikabimus

lemma: fabrico
tag: w
sic!

tag: note
⤦ n: 6

tag: lb
et

tag: w
quod

tag: w
nescientes

lemma: nescio
tag: w
⤦ n: 7

tag: lb
accepimus

lemma: accipio
tag: w
inviti

lemma: invitus
tag: w
redidimus

lemma: reddo
tag: w
.

tag: #text
⤦ n: 8

tag: lb
Ταῦτα

lang: grc
tag: foreign
.

tag: #text
Критички апарат
Букви во лигатура:

1 )

Читања:

1 )

Коментар

Погребните натписи често нè информираат за последната должност што некој римски ветеран ја вршел во војската. Тука имаме ueteranus ex mensore tritici, поранешен војник кој „се пензионирал од службата мерач на пченица“. Многу натписи завршуваат со некаква филозофска порака или размисла. Во овој случај пораката е двојна. Првиот дел е даден од гледна точка на покојникот: Quod nescientes accepimus, inuiti reddidimus, „Она што несвесно го примивме, неволно го вративме“, т.е. животот. За вториот дел, Ταῦτα („Тоа е!“), cf. IMS 1.71 (кој е целосно на грчки). Формулата е значенски полна: „Тоа е сè што има“, „На ова се сведува животот.“ Натписот содржи нестандардни фонетски пишувања: memoria наместо memoriam и fabrikabimus наместо fabricauimus. Ваквите пишувања се сметале за вулгарни. И формата coniux се сметала за помалку правилна од coniUNx (иако не толку вулгарна како coiux). Во значење „надгробна плоча/споменик“, memoria е „епиграфски збор“ и е прилично чест. Книжевниот латински не го прифаќа во ова значење пред христијанските автори од IV век н.е. Fabricare (-ari) „да изгради, да подигне“ (споменик), во споредба со facere или ponere, не е многу често на епитафи, но сепак има неколку десетици потврди низ целата Империја; поконкретно, memoriam fabricauit е најдено на еден натпис од Арабија (AE 1913.145). Во нашиот натпис „изгради/подигна“ може да е најсоодветниот превод: врежаната плоча веројатно била само еден дел од поголем споменик. [Војин Недељковиќ]

Библиографија

N. Vulić, Spomenik 42, 1905, 85, n. 17a.

L'Année épigraphique 1907, 0041.

N. Vulić, Jahreshefte des Österreichischen Archäologischen Institutes (Beiblatt) 12, 1909, 154, n. 16, photo.

N. Vulić, Spomenik 47, 1909, 118–119, n. 25, photo.

Inscriptions de la Mésie supérieure 2, 126.

HD023477

Ресурси
Тековна верзија: 1 / 23.12.2025