Веројатно вака медиумите би ја пренеле веста, да беше денешна. Само што ова се случило пред повеќе од 1800 години. За донацијата сведочи мермерна плоча со натпис на старогрчки, откриена кај Сандански. Пораката е составена само од три реченици, но во неа се крие цела вселена од прашања. Некои од нив имаат одговори. Други – како што често бива во археологијата – нè оставаат да тонеме во нагаѓања и да ја впрегнеме нашата фантазија. Еве како гласи натписот:
Learn storyДали некогаш сте се запрашале што би сакале да стои напишано на вашиот надгробен споменик? Каква порака би им оставиле на идните поколенија? Размислувањето за тоа не е лоша среќа, ниту пак ја предизвикува судбината. Ма ајде, луѓе, живееме во 21 век! Сите знаеме каков крај ни е суден, а сепак длабоко во себе веруваме дека сме бесмртни.
Learn storyКога бев сосема мал, мајка ми ме носеше по разни галерии, музеи, урнатини и стари споменици. Понекогаш ме оставаше таму без никакви објаснувања и мојата детска свест веднаш почнуваше да си измислува приказни или да поставува прашања. Се покажува дека и денес не сум го изгубил тој мисловен рефлекс. Да гледам два стари камена за мене може да биде вистинска забава. Не затоа што сум некаков експерт за стари камења, туку можеби затоа што од мал сум вешт во подривачкото прашување. Имаше време кога повеќето мои пријатели исто така, како мене, обожаваа разни древни места, но времето ми покажа колку е светот шарен и разнолик, и дека разгледувањето на два истуркани мермерни блока на некој од сонцето испечен рид може да биде неверојатна досада (па дури и мака) за други луѓе, кои инаку ги сакам исто толку многу.
Learn storyВалентин ги помина првите години покрај воениот логор каде служел неговиот татко. Но кога императорот Сепимиј Северус мораше да тргне со трупите кон eternal enemy на римската империја, Партиите, Диофан заклучи дека ќе биде опасно да го остава семејството на далечната северна граница уште долго време додека тој се бори на другиот крај на населениот свет. И дали воопшто ќе се врати жив од таму? Затоа ги испрати во нивната татковина, во благодетната Августа Трајана во Тракија, кај својата братучедка, исто така наречена Диофан – и двајца гордо носеа името на нивниот дедо, еден од првите граѓани кои се населиле во новоформираниот град и го прославиле семејството.
Learn storyЕден млад човек оставил зад себе епитаф со универзални пораки: дека животот е краток и непредвидлив, дека среќата е кревка и дека сите сме дел од истиот круг. Тоа е повик да живееме посвесно, да учиме од искуствата на другите, како и од сопствените, и секој ден да оставаме простор за она што нè прави луѓе.
Learn story